Core ER Diagram

Bu belge, bir kabul edilmiş Münderecat core release’inin kaynağa sadık ve eksiksiz yeniden kurulması için gereken mantıksal ilişki modelini tanımlar. Tablo ve kolon adlarını fiziksel SQL sözleşmesi olarak kilitlemez; F3 migration ve JSON Schema çalışmaları aşağıdaki entity, kardinalite ve invariant’ları korumak zorundadır.

Karar temeli ADR-001, ADR-002, ADR-003 ve ADR-004’tür. Span ve provenance sınırları sırasıyla ADR-005 ve ADR-006 tarafından belirlenir.

Mantıksal model

erDiagram
  accTitle: Münderecat canonical core ilişki modeli
  accDescr: Core release bir veya daha fazla metin sürümünü sıralı üyelikle seçer. Metin sürümü esere, kitaplara, bölümlere, paragraflara, cümlelere ve token occurrence kayıtlarına bağlanır. Token occurrence isteğe bağlı olarak aynı metin sürümündeki exact token forma başvurur.

  CORE_RELEASE ||--|{ RELEASE_TEXT_VERSION : selects
  TEXT_VERSION ||--o{ RELEASE_TEXT_VERSION : is_published_in
  WORK ||--|{ TEXT_VERSION : has
  TOKENIZATION_PROFILE ||--o{ TEXT_VERSION : tokenizes
  TEXT_VERSION ||--|{ BOOK : contains
  BOOK ||--|{ CHAPTER : contains
  CHAPTER ||--|{ PARAGRAPH : contains
  PARAGRAPH ||--|{ SENTENCE : contains
  SENTENCE ||--|{ TOKEN_OCCURRENCE : contains
  TEXT_VERSION ||--o{ TOKEN_FORM : scopes
  TOKEN_FORM o|--|{ TOKEN_OCCURRENCE : supplies_exact_body

  CORE_RELEASE {
    uuid id PK
    text identity_release_key UK
    sha256 core_root_sha256 UK
    text reconstruction_profile_id
    sha256 reconstruction_profile_sha256
  }

  RELEASE_TEXT_VERSION {
    uuid core_release_id PK, FK
    uuid text_version_id PK, FK
    integer stream_position UK
    sha256 text_version_root_sha256
  }

  WORK {
    uuid id PK
    sha256 row_sha256
  }

  TEXT_VERSION {
    uuid id PK
    uuid work_id FK
    uuid tokenization_profile_id FK
    sha256 tokenization_profile_sha256
    sha256 content_root_sha256 UK
    sha256 row_sha256
  }

  TOKENIZATION_PROFILE {
    uuid id PK
    sha256 contract_sha256 UK
  }

  BOOK {
    uuid id PK
    uuid text_version_id FK
    integer position UK
    sha256 row_sha256
  }

  CHAPTER {
    uuid id PK
    uuid book_id FK
    integer position UK
    sha256 row_sha256
  }

  PARAGRAPH {
    uuid id PK
    uuid chapter_id FK
    integer position UK
    sha256 row_sha256
  }

  SENTENCE {
    uuid id PK
    uuid paragraph_id FK
    integer position UK
    text initial_text
    sha256 row_sha256
  }

  TOKEN_FORM {
    uuid id PK
    uuid text_version_id FK
    text exact_body
    sha256 exact_body_sha256
    sha256 row_sha256
  }

  TOKEN_OCCURRENCE {
    uuid id PK
    uuid sentence_id FK
    integer position UK
    text occurrence_kind
    uuid token_form_id FK
    text literal_text
    text trailing_text
    sha256 row_sha256
  }

RELEASE_TEXT_VERSION, ADR-003 paketindeki ayrı bir JSONL stream değildir. Paket manifestinin seçtiği core release ile doğrulanmış text-versions.jsonl logical stream’inin ilişkisel yayın projeksiyonudur. stream_position, canonical stream sort contract’ı doğrulandıktan sonraki sıfır tabanlı logical record ordinal’ıdır; manifestteki sırasız inventory’den, DB insert sırasından veya UUID’den türetilmez. Stream’in ordered row root’u bu sırayı, release core_root_sha256 da o root’u bağlar.

Üyelikteki text_version_root_sha256, TEXT_VERSION.content_root_sha256 ile exact eşleşir. Böylece değişmeyen bir text version snapshot’ı daha sonraki bir CORE_RELEASE tarafından aynı kimlikle tekrar seçilebilir. Metni, child envanteri, hiyerarşisi veya sınırları değişen sürüm yerinde güncellenmez; yeni TEXT_VERSION ve etkilenen yeni alt kimliklerle successor release’e girer.

TOKENIZATION_PROFILE da corpus satırı değildir. ID ve hash ile bağlanan, version-controlled ve content-addressed bir sözleşmedir. Profile bağımlı çıktılar ancak aynı profile hash’iyle aynı core facts olarak kabul edilebilir.

Entity sorumlulukları

Entity	Sahip olduğu otoritatif gerçek	Sahip olmadığı veri
CORE_RELEASE	Bir tam core fact setini seçen kimlik, core root ve reconstruction contract bağı	Paket taşıma ayrıntıları, companion root’ları, provenance grafiği
RELEASE_TEXT_VERSION	Release içindeki metin sürümü üyeliği, canonical stream sırası ve exact text-version closure bağı	Metnin kendisi veya editoryal yorum
WORK	Metin sürümlerinin bağlı olduğu kalıcı eser kimliği	Release’e özgü metin ve kaynak sırası
TEXT_VERSION	Bir dil/edisyon için değişmez metin snapshot’ı, eser, tokenizer contract ve ordered descendant closure bağı	Translation alignment, başlık yorumu, lügat veya arama normalization’ı
BOOK	Metin sürümü içindeki kitap üyeliği ve sırası	TOC/heading annotation’ı
CHAPTER	Kitap içindeki bölüm üyeliği ve sırası	Semantik bölüm sınıfı veya başlık seviyesi
PARAGRAPH	Bölüm içindeki paragraf sınırı ve sırası	Segment veya haşiye sınıflandırması
SENTENCE	Paragraf içindeki cümle sınırı, sırası ve token gövdelerinden önceki exact karakterler	Cümle anlamı, alignment veya repetition kararı
TOKEN_OCCURRENCE	Cümle içindeki tek occurrence kimliği, sırası, exact gövde kanalı ve sonrasındaki exact karakterler	Lemma, kök, anlam, Osmanlıca veya compound üyeliği
TOKEN_FORM	Bir text version içindeki tek exact, normalize edilmemiş token gövde değeri	Boşluk, noktalama, lemma, kök, anlam ve kullanım bağlamı
TOKENIZATION_PROFILE	Gövde sınırı ve artık karakter sahipliği için versioned algoritma sözleşmesi	Üretilmiş corpus satırları veya curation kararı

WORK, TEXT_VERSION, BOOK, CHAPTER, PARAGRAPH, SENTENCE ve TOKEN_OCCURRENCE ADR-003’ün yedi core stream’ine karşılık gelir. TOKEN_FORM, token-occurrences.jsonl.zst içindeki doğrulanmış exact form_id + body çiftlerinin normalleştirilmiş ilişkisel projeksiyonudur.

Kardinalite ve sıra

İlişki	Zorunluluk	Sıra invariant’ı
Release -> release text version	Bir accepted release en az bir üyelik içerir; membership root exact text-version root ile eşleşir	(core_release_id, stream_position) unique’dir; pozisyon doğrulanmış text-versions.jsonl logical record ordinal’ıdır ve 0..n-1 kesintisizdir
Work -> text version	Her text version tam bir work’e bağlıdır; bir work bir veya daha fazla version barındırabilir	Sürümün release traversal sırası membership tarafından taşınır
Text version -> book	Her book tam bir text version’a bağlıdır	(text_version_id, position) unique ve 0..n-1 kesintisizdir
Book -> chapter	Her chapter tam bir book’a bağlıdır	(book_id, position) unique ve 0..n-1 kesintisizdir
Chapter -> paragraph	Her paragraph tam bir chapter’a bağlıdır	(chapter_id, position) unique ve 0..n-1 kesintisizdir
Paragraph -> sentence	Her sentence tam bir paragraph’a bağlıdır	(paragraph_id, position) unique ve 0..n-1 kesintisizdir
Sentence -> token occurrence	Her occurrence tam bir sentence’a bağlıdır; accepted non-empty sentence en az bir occurrence içerir	(sentence_id, position) unique ve 0..n-1 kesintisizdir
Text version -> token form	Her form tam bir text version’a bağlıdır ve en az bir form occurrence tarafından kullanılır	(text_version_id, exact_body) binary exact unique’dir
Token form -> occurrence	form occurrence tam bir form’a; literal occurrence hiçbir forma bağlı değildir	Formun text version’ı occurrence’ın ancestor text version’ıyla aynı olmalıdır

Buradaki UK işaretleri tek kolonlu uniqueness iddiası değildir. Örneğin bütün position alanlarının uniqueness kapsamı kendi parent foreign key’idir. Fiziksel schema bu birleşik anahtarları constraint veya eşdeğer fail-closed mekanizmayla uygulamalıdır.

Hiçbir traversal UUID, insert sırası, timestamp, locale collation veya query planından sıra türetemez. Parent ve position, accepted source facts’tir.

Text version closure bağı

Bir accepted TEXT_VERSION yalnız kendi row payload’ıyla değil, tam immutable descendant setiyle tanımlanır. content_root_sha256, self-reference oluşturmamak için TEXT_VERSION.row_sha256 değerini input almaz. Bunun yerine versioned sha256-text-version-closure-v1 profili altında şunları canonical traversal sırasıyla bağlar:

• text version ID ile tokenization profile ID ve hash’i;
• bütün book, chapter, paragraph, sentence ve token occurrence kayıtlarının [entity_kind, id, row_sha256] tuple’ları; ve
• occurrence stream’inde doğrulanmış bütün kullanılan token form ID/body eşlemeleri.

Compiler önce descendant closure’ı hesaplar, root’u TEXT_VERSION row’una koyar, sonra bu row’un row_sha256 değerini üretir. Publication aynı transaction içinde (text_version_id, row_sha256, content_root_sha256) için kalıcı uniqueness claim alır. Daha önce yayımlanmış bir text version ID’si farklı row veya closure root ile yeniden kullanılamaz. Mevcut parent altına yeni child eklemek, child silmek, reparent etmek veya position değiştirmek root’u değiştirir ve aynı ID altında reddedilir; yeni snapshot kimliği gerekir.

Token ayrım kuralı

TOKEN_OCCURRENCE.occurrence_kind kapalı olarak form | literal değerlerinden biridir ve iki kanal exclusive/exhaustive çalışır:

Kind	token_form_id	literal_text	Gövde
form	Zorunlu	NULL	Referans verilen TOKEN_FORM.exact_body
literal	NULL	Zorunlu ve boş olamaz	TOKEN_OCCURRENCE.literal_text

Her iki kind için trailing_text exact ve boş olabilir. Bir form occurrence formun gövdesini yerel değerle override edemez. Formun exact_body değeri Unicode normalization, case folding veya transliteration uygulanmadan binary exact eşitlikle scope içindeki tek kayda indirgenir. SHA-256 yalnız indeks ve bütünlük yardımcısıdır; farklı exact byte değerlerini birleştirme yetkisi vermez.

Yeniden kurma zinciri

Bir cümle sadece core facts ile şöyle kurulur:

sentence.initial_text
+ concat(
    body(token_occurrence) + token_occurrence.trailing_text
    order by token_occurrence.position
  )

Üst katmanlar da child çıktıları kendi position sırasıyla birleştirir. Kaynak profile’ın cümle, paragraf, chapter, book veya text version sınırına ait saydığı her ayırıcı exact olarak bir core reconstruction alanında sahiplenilmelidir. Renderer hiçbir katmanda varsayılan boşluk, noktalama veya satır sonu ekleyemez. F3 row schema’ları, token katmanında kilitli initial_text/trailing_text kuralını zayıflatmadan üst sınır ayırıcılarının hangi exact alanda tutulacağını isimlendirecektir.

Doğrulama aşağıdan yukarıya yapılır:

1. Occurrence pozisyonları kesintisizdir ve discriminated form/literal kuralı sağlanır.
2. Reconstructed sentence exact source scalar sequence ve digest ile eşittir.
3. Sentence çıktıları paragraph; paragraph çıktıları chapter; chapter çıktıları book; book çıktıları text version beklenen digest’lerini üretir.
4. Her text version’ın yeniden hesaplanan closure root’u hem kendi row’uyla hem release membership kaydıyla exact eşleşir.
5. Doğrulanmış text-versions.jsonl logical record ordinal sırasındaki text version çıktıları manifestteki release reconstruction digest ve core_root_sha256 bağıyla doğrulanır.

Bir alt seviyedeki mismatch üst seviyede normalize edilmez veya görmezden gelinmez; release yayınlanamaz.

Kimlik ve release yaşam döngüsü

• Bütün public entity ID’leri kind ile birlikte ele alınan opaque UUID’lerdir.
• Bootstrap package-owned kayıtları ADR-002’nin versioned path contract’ıyla UUIDv5 alır. DB sequence, görünen başlık, normalized text ve güncel pozisyon tek başına kimlik kaynağı olamaz.
• Parent, sınır, sıra veya exact text değişikliği accepted satırda UPDATE ile uygulanmaz. Yeni core release ve identity contract’ın gerektirdiği yeni etkilenen entity ID’leri üretilir.
• Bir text version snapshot’ı, row hash’i ve content_root_sha256 değeri exact aynıysa sonraki release membership’i aynı kimlikleri tekrar seçebilir. Eşit görünen ama closure kanıtı bulunmayan satırlar yalnız metin benzerliğiyle ID paylaşamaz.
• row_sha256 canonical row payload’ını; content_root_sha256 bir text version’ın tam ordered descendant closure’ını; core_root_sha256 seçilen tam release envanteri, parentage, boundaries, exact content ve order’ı bağlar.
• Eski ID’ler successor release’ten sonra da tarihsel olarak çözümlenebilir. Crosswalk ve supersession event’leri core text değildir.

Core dışında kalan ilişkiler

Aşağıdaki kayıtlar core’a doğru referans verebilir, fakat core tabloları exact reconstruction için bunlara dönük FK veya join taşımaz:

Katman	Örnekler	Bu diyagramdaki sınır
Annotation authority	Compound definition, lexeme, sense, Ottoman form, heading kind	F2-012 annotation ER’de modellenir
Occurrence annotation	Span, compound occurrence, segment, heading, haşiye, Ottoman rendering, repetition ve alignment	Immutable core occurrence veya typed span’a dışarıdan bağlanır
Control evidence	Source release, artifact, record, process run, validation ve curation event	Core release/row kökenini ispatlar; metin üretmez
Companion/migration	Provenance binding ve legacy ID crosswalk	Paketle taşınabilir; core root ve reconstruction bağımlılığı değildir
Derived/cache	Search normalization, frequency, materialized reader projection	Tamamen yeniden üretilebilir ve otorite değildir

Özellikle heading metninin literal karakterleri, Arapça pasajlar, haşiye işaretleri ve tekrarlanan pasajlar kaynaktaki konumlarında core içinde kalır. Bunların ne olduğu veya başka hangi entity ile ilişkili olduğu annotation’dır.

Sealed accepted-core sınırı

Candidate/staging alanı ile accepted-core alanı farklı mutation sınırlarıdır. Compiler veya migrator candidate veriyi yeniden kurabilir; publication ise bütün hash, closure, parent ve sıra kontrollerinden sonra yalnız yeni immutable rows, membership’ler ve permanent claims ekleyen atomik işlemdir.

Accepted-core relation ve publication claim’lerinin sahibi ayrı bir NOLOGIN, NOINHERIT, NOSUPERUSER sealed owner rolüdür. prod_migrator, app_runtime, curation_executor, annotation/provenance/cache yazarları, service credentials ve başka hiçbir normal capability bu role üye olamaz veya SET ROLE yapamaz. agent_local_owner yalnız disposable packet DB’sindeki candidate/test otoritesidir; production accepted-core sahibi değildir. RLS veya sıradan grant revocation tek başına bu garanti sayılmaz, çünkü PostgreSQL object owner enforcement trigger ve ACL’leri değiştirebilir.

Publication entry point’i fixed owner ve search path kullanan, exact execute grant’li bir release operasyonudur. Mevcut accepted ID, row, edge, closure veya claim üzerinde UPDATE, DELETE, TRUNCATE, reparent ya da child append yapamaz. Production DDL değişikliği sealed owner üyeliği vermez; versioned migration ve iki kişilik release authorization’ıyla yeni schema/successor yapı hazırlar. Human-only break_glass_owner ancak dışarıdan iki onaylı incident süreciyle kullanılabilir ve değiştirilmiş bytes’ı aynı accepted release gibi yeniden yayımlayamaz; exact restore veya successor release izi bırakmak zorundadır.

Uygulama kapıları

F3 physical schema ve importer aşağıdaki kontrolleri fail-closed uygulamadan bu modeli gerçekleştirmiş sayılmaz:

1. Typed FK’ler ve parent-scoped contiguous position kontrolleri.
2. Cross-parent veya cross-text-version occurrence paylaşımının reddi.
3. Form/literal XOR, non-empty body ve same-text-version form constraint’leri.
4. Binary exact form uniqueness ve digest collision karşılaştırması.
5. Core-only sentence, paragraph, chapter, text version ve release reconstruction digest doğrulaması.
6. Text-version closure root’un yeniden hesaplanması ve permanent (id, row_sha256, content_root_sha256) claim’i.
7. Accepted core’un ayrı sealed non-login owner’a ait olması; migrator dahil bütün non-break-glass rollere UPDATE, DELETE, TRUNCATE, reparent ve child append yollarının kapatılması.
8. Aynı release ID, identity release key, row ID veya closure claim’inin farklı bağlı içerikle yeniden kullanılmasının atomik olarak reddi.
9. Release membership sırasının doğrulanmış text-versions.jsonl logical record ordinal’ından exact üretilmesi ve ordered stream root ile bağlanması.
10. Annotation, provenance ve cache tabloları boşken aynı core reconstruction sonucunun alınması.

F2-012 bu core anchor’lara bağlanan annotation modelini; F2-013 hangi entity kind’lerin doğrudan referans verilebilir olduğunu; F2-014 ise fiziksel tabloların permanence sınıflarını ayrı ayrı tanımlayacaktır.